
UNIWERSYTET ŁÓDZKI powstał 24 maja 1945 roku jako kontynuator dorobku i tradycji działających w okresie międzywojennym w Łodzi Instytutu Nauczycielskiego (1921-1928), Wyższej Szkoły Nauk Społecznych i Ekonomicznych (1924-1928), oraz oddziału Wolnej Wszechnicy Polskiej (1928-1939). Inicjatorem powołania w Łodzi uczelni uniwersyteckiej, pod pierwotną nazwą "Państwowy Uniwersytet - Wolna Wszechnica", był prof. Teodor Vieweger, rektor Wolnej Wszechnicy Polskiej. Pierwszymi rektorami Uniwersytetu Łódzkiego byli wybitni przedstawiciele nauki polskiej: Tadeusz Kotarbiński, Józef Chałasiński, Jan Szczepański.
W roku akademickim 1945/1946 w skład UŁ wchodziło sześć wydziałów: Wydział Farmaceutyczny, Wydział Humanistyczny, Wydział Lekarski, Wydział Matematyczno-Przyrodniczy, Wydział Prawno-Ekonomiczny i Wydział Stomatologiczny. Zatrudnionych było 530 pracowników, a studia rozpoczęło 7147 studentów, co stanowiło 12,7% ogólnej liczby studiujących wówczas w Polsce.
Obecnie Uniwersytet Łódzki jest jednym z największych polskich uniwersytetów i posiada 12 wydziałów:
- Wydział Biologii i Ochrony Środowiska
- Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny
- Wydział Filozoficzno-Historyczny
- Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej
- Wydział Matematyki i Informatyki
- Wydział Prawa i Administracji
Od roku akademickiego 1998/99 funkcjonuje Filia UŁ w Tomaszowie Mazowieckim, gdzie prowadzone są studia na 5 kierunkach: administracja, ekonomia, informatyka, turystyka i rekreacja oraz zarządzanie. Studiować można także w Zamiejscowych Ośrodkach Dydaktycznych w Bełchatowie, Kutnie, Ostrołęce, Sieradzu, Skierniewicach oraz Zduńskiej Woli.
W roku 2002 uruchomione zostały magisterskie Międzywydziałowe Studia Matematyczno-Przyrodnicze, których słuchacze mogą indywidualnie - pod kierunkiem opiekunów naukowych - wybierać kierunek: biologia, chemia, fizyka, informatyka, matematyka.
Nauczanie w Uniwersytecie Łódzkim odbywa się na 37 kierunkach studiów i 134 specjalnościach.
Uniwersytet Łódzki prowadzi także studia doktoranckie i ponad 90 studiów podyplomowych, w tym studia typu MBA oraz finansowane przez EFS.
W celu uatrakcyjnienia oferty edukacyjnej wprowadzane są nowe kierunki studiów oraz kierunki całkowicie w jęz. angielskim: administracja, informatyka, ekonomia, informatyka i ekonometria, zarządzanie oraz Women's and Gender Studies. Od 2008 działają Międzywydziałowe Studia Humanistyczne.
Uczelnia prowadzi także trzy kierunki w języku francuskim.
Dzięki współpracy z uczelniami zagranicznymi w Uniwersytecie Łódzkim można studiować na kierunkach, których ukończenie gwarantuje otrzymanie dyplomów 2 uczelni:
Polsko-Francuski Program Studiów w zakresie zarządzania typu MBA (WZ i Uniwersytet Jean Moulin Lyon 3)
Polsko-Amerykański program Studiów Menedżerskich Executive MBA (Polsko-Amerykańskie Centrum Zarządzania oraz Towson University wraz z University of Baltimore)
Podyplomowe studia I stopnia: "Szkoła Prawa Francuskiego" (WPiA i Uniwersytet François-Rabelais w Tours)
Podyplomowe studia II stopnia: Francuskie Magisterium Prawa - Prawnik Europejski (WPiA i Uniwersytet François-Rabelais w Tours)
Zajęcia w ramach "Szkoły Prawa Niemieckiego" (WPiA i Uniwersytet Wilhelma w Münster)
Polsko-Amerykańskie studia w zakresie Komercjalizacji Innowacyjnych Przedsięwzięć i Nowych Technologii (Centrum Innowacji UŁ wraz z University of Texas w Austin USA).