Rodzic może zgłosić dziecko do ubezpieczenia zdrowotnego do jego 18 urodzin. Jeśli dziecko dalej uczy się w szkole, studiuje albo kształci się w szkole doktorskiej, ten czas wydłuża się do ukończenia 26 lat. Przy orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności nie ma żadnej granicy wieku. Po ukończeniu szkoły ponadpodstawowej prawo do leczenia trwa jeszcze 6 miesięcy, a po studiach 4 miesiące.
W artykule dowiesz się:
Kto zgłasza dziecko i u kogo składasz wniosek
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej w art. 5 pkt 3 lit. a wylicza, kogo traktuje jako członka rodziny. To dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuk oraz dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, także w rodzinie zastępczej. Wystarczy zgłoszenie przez jedną ubezpieczoną osobę. Dziadkowie zgłaszają wnuka tylko wtedy, gdy żaden z rodziców nie jest ubezpieczony.
Wniosek składasz u swojego płatnika składek, czyli u pracodawcy, zleceniodawcy albo w ZUS. Prowadzisz własną firmę? Wtedy zgłaszasz dziecko sam, na formularzu ZUS ZCNA bezpośrednio w ZUS. Masz na to 7 dni od dnia, w którym pojawiła się potrzeba zgłoszenia. Dziecko ma prawo do leczenia od dnia zgłoszenia, a nie od dnia, w którym mogło zostać zgłoszone.
Zgłoszenie nie przechodzi z tobą do nowej firmy. Gdy zmieniasz pracę albo idziesz na emeryturę, musisz zgłosić dziecko ponownie u nowego płatnika składek.
Ile trwa prawo do leczenia po maturze i po obronie?
Art. 67 ust. 5 ustawy mówi, że prawo do świadczeń dla osób, które ukończyły szkołę ponadpodstawową, wygasa po upływie 6 miesięcy od zakończenia nauki albo skreślenia z listy uczniów. Dla osób, które ukończyły studia lub szkołę doktorską, ten okres to 4 miesiące od ukończenia albo skreślenia z listy studentów lub doktorantów.
NFZ opisuje to podobnie: obowiązek ubezpieczenia studenta wygasa z dniem ukończenia studiów lub skreślenia z listy, ale prawo do leczenia trwa jeszcze przez 4 miesiące. Pozostaje pytanie, od którego dnia liczyć ten czas.
ZUS w ulotce dla studentów wskazuje, że status studenta trwa do skreślenia z listy albo do złożenia egzaminu dyplomowego. Na kierunkach lekarskim, lekarsko-dentystycznym i weterynarii liczy się ostatni egzamin z planu studiów, a na farmacji ostatnia praktyka. Szczegóły znajdziesz w tekście o tym, kiedy traci się status studenta.
Student po 26 urodzinach
W dniu 26 urodzin rodzic traci możliwość zgłaszania studenta jako członka rodziny, nawet jeśli do obrony zostało kilka miesięcy. Wyjątek dotyczy studentów ze znacznym stopniem niepełnosprawności, których rodzice mogą zgłaszać bez względu na wiek.
Jeśli masz już 26 lat, studiujesz i nie masz własnego tytułu do ubezpieczenia, poinformuj o tym uczelnię i złóż w dziekanacie wniosek o zgłoszenie. Jak podaje Poradnik NFZ dla studentów z 16 września 2026 r., uczelnia nie zgłasza studenta automatycznie po rozpoczęciu roku akademickiego. Robi to tylko na twój wniosek.
Według art. 73 pkt 4 ubezpieczenie przez uczelnię powstaje z dniem złożenia oświadczenia, że nie podlegasz obowiązkowi ubezpieczenia z innego tytułu. Doktorantów zgłasza podmiot prowadzący szkołę doktorską (art. 75 ust. 4). Uczelnia zgłasza też młodszego studenta, gdy rodzina nie może tego zrobić, bo na przykład rodzice i dziadkowie nie pracują i nie są ubezpieczeni.
Przykład: studentka urodzona 15 marca 2001 r. kończy studia 30 czerwca 2027 r. Rodzic może ją zgłaszać do 15 marca 2027 r., a potem zgłasza ją uczelnia na wniosek złożony w dziekanacie. Prawo do świadczeń po studiach wygaśnie 30 października 2027 r. Swoje daty policzysz w kalkulatorze powyżej.
Praca na etat, praca na zlecenie
Gdy dziecko podpisuje umowę o pracę, choćby na czas pracy wakacyjnej, zyskuje własny tytuł do ubezpieczenia i zgłasza je pracodawca. Ty musisz wtedy wyrejestrować je jako członka rodziny, a po zakończeniu umowy zgłosić ponownie, jeśli nadal się uczy i nie skończyło 26 lat. Na poinformowanie swojego pracodawcy masz 7 dni. Płatnik składa w ZUS dokument ZUS ZCNA.
Przykład: student pracuje od 1 lipca do 31 sierpnia 2027 r. Rodzic informuje swojego pracodawcę o wyrejestrowaniu do 8 lipca, a o ponownym zgłoszeniu do 7 września 2027 r. NFZ zaznacza, że po zakończeniu pracy rodzic albo uczelnia muszą zgłosić studenta ponownie, bo nie dzieje się to automatycznie.
Inaczej wygląda umowa zlecenia. Jeśli student przed 26 urodzinami pracuje na zlecenie, zleceniodawca nie zgłosi go do ubezpieczenia zdrowotnego. Zgłaszają go wtedy rodzice, a gdy to niemożliwe, uczelnia.
Student, który łączy studia z pracą na etacie, ma własny tytuł do ubezpieczenia i zgłasza go pracodawca. W takiej sytuacji ani rodzina, ani uczelnia nie mogą go zgłosić. Tak samo jest przy własnej działalności gospodarczej, z której zgłaszasz się sam.
