W artykule dowiesz się:
Ocenianie od 1 września 2026. Co naprawdę się zmieniło
Od 1 września 2026 r. stopnie nie zniknęły i nie powstała jedna krajowa tabela procentowa. Zmieniły się konkretne zasady dotyczące prac domowych, oceny zachowania, informacji zwrotnej i egzaminów klasyfikacyjnych. Nieobowiązkowe pisemne prace domowe pomogą przy ocenie rocznej tylko wtedy, gdy dopuszcza to statut szkoły. Szczegóły nadal określa statut.
Co zmieniło się w ocenianiu od 1 września 2026
Dz.U. 2026 poz. 1122 zmienił rozporządzenie o ocenianiu w kilku wyraźnie wskazanych obszarach. Nowe przepisy obowiązują od 1 września 2026 r., poza regulacją o trybie, miejscu i czasie egzaminów. Ten fragment wejdzie w życie 1 września 2027 r.
Największa różnica dla ucznia dotyczy celu oceniania bieżącego. Nauczyciel ma monitorować pracę i przekazywać informację, co uczeń robi dobrze, co powinien poprawić oraz jak ma dalej się uczyć. Sam stopień nie wyczerpuje więc funkcji opisanej w § 12.
Rozporządzenie zmieniło też zasady prac domowych w klasach IV-VIII. Praktyczno-technicznych prac nie wolno zadawać do wykonania w czasie wolnym. Pisemne prace pozostają nieobowiązkowe, nie dostaje się za nie oceny, a nauczyciel sprawdza każdą wykonaną pracę.
Ocenianie przed i po zmianie
| Obszar | Przed 1.09.2026 | Od 1.09.2026 | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Roczna ocena z przedmiotów z doświadczeniami edukacyjnymi | Nie było osobnego nakazu uwzględniania zaangażowania w te doświadczenia. | Nauczyciel bierze pod uwagę także zaangażowanie ucznia w ich realizację. | Nowy § 9 ust. 3 |
| Ocena zachowania | Obowiązywał dotychczasowy katalog podstawowych obszarów. | Obowiązuje nowy katalog 9 obszarów. | Nowe brzmienie § 11 ust. 1 |
| Cel oceniania bieżącego | Informacja zwrotna była już elementem regulacji. | Przepis wprost wskazuje: co uczeń robi dobrze, co ma poprawić i jak dalej się uczyć. | Nowe brzmienie § 12 |
| Praktyczno-techniczne prace domowe w IV-VIII | Mogły być zadawane jako nieobowiązkowe i bez oceny. | Nie wolno ich zadawać do wykonania w czasie wolnym. | § 12a ust. 1 pkt 2 lit. a |
| Pisemne prace domowe w IV-VIII | Były nieobowiązkowe, bez oceny i sprawdzane z informacją zwrotną. | Nadal są nieobowiązkowe i bez oceny. Mają utrwalać, rozwijać lub praktycznie stosować zrealizowane treści. Nauczyciel sprawdza każdą wykonaną pracę. | § 12a ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 3 |
| Wpływ prac domowych na ocenę roczną | Brakowało wyraźnej podstawy do podwyższenia rocznej oceny z tego tytułu. | Prace mogą pomóc tylko w podwyższeniu oceny, jeśli statut tak stanowi. | § 12a ust. 4 |
| Egzaminy klasyfikacyjne jednego dnia | Nie obowiązywała nowa reguła z poz. 1122. | Uczeń zdaje jednego dnia egzaminy z maksymalnie 3 zajęć edukacyjnych. | § 15 ust. 8 |
| Tryb, miejsce i czas egzaminów | Obowiązują dotychczasowe przepisy. | Nowy § 17a zacznie obowiązywać dopiero 1.09.2027. | § 3 nowelizacji |
| Ocena opisowa w IV-VIII | Statut już mógł ją przewidywać, z wymaganym odpowiednikiem liczbowym przy ocenie rocznej. | Nie ma nowego powszechnego nakazu oceny opisowej. | Art. 44i ust. 4 i 4a ustawy |
| Religia i etyka w średniej | Od 1.09.2024 ocen nie wlicza się do średniej. | Od 1.09.2026 nie wprowadzono kolejnej zmiany. | Dz.U. 2024 poz. 438 |
Prace domowe po zmianach w 2026 roku
W klasach IV-VIII pisemna praca domowa nadal nie jest obowiązkowa. Nauczyciel nie wystawia za nią oceny. Zadanie ma służyć utrwaleniu, rozwinięciu albo praktycznemu zastosowaniu treści, które klasa już zrealizowała.
Nowy przepis dodaje wyraźny warunek korzystny dla ucznia. Wykonywanie takich prac pomaga w podwyższeniu rocznej oceny klasyfikacyjnej. Nie obniża jej, a szkoła musi najpierw wpisać tę możliwość do szczegółowych zasad oceniania w statucie.
Jeśli chcesz sprawdzić wpływ tej reguły na wynik roczny, zacznij od statutu, a nie od samej liczby ocen w dzienniku. Sposób liczenia średniej ważonej również zależy od zasad przyjętych w szkole.
Praktyczno-techniczne prace domowe podlegają innej zasadzie. Od 1 września 2026 r. nauczyciel w klasach IV-VIII nie zadaje ich do wykonania w czasie wolnym. Nie należy łączyć tego zakazu z pisemnymi ćwiczeniami, które rozporządzenie nadal dopuszcza jako nieobowiązkowe.
Nowe kryteria oceny zachowania
Ocena zachowania uwzględnia teraz 9 obszarów. Przepisy wskazują między innymi szacunek wobec nauczycieli, uczniów i pracowników szkoły, odpowiedzialność za własny rozwój oraz przestrzeganie norm społecznych w szkole i poza nią.
Katalog obejmuje również kulturę języka, bezpieczeństwo, współpracę, dobre relacje i udział w życiu wspólnoty. Szkoła przekłada te obszary na szczegółowe kryteria w statucie. Dlatego ta sama nazwa oceny nie zwalnia z porównania szkolnych wymagań z rozporządzeniem.
Zmiana nie oznacza, że jedna krajowa punktacja zachowania zastąpiła wszystkie systemy szkolne. Rozporządzenie wyznacza obszary, a statut opisuje szczegółowe warunki i sposób oceniania.
Co zmieniło się przy egzaminach klasyfikacyjnych
Od 1 września 2026 r. przewodniczący uzgadnia egzaminy tak, aby uczeń zdawał jednego dnia nie więcej niż z 3 zajęć edukacyjnych. Ten limit dotyczy egzaminów klasyfikacyjnych. Nie jest limitem zwykłych sprawdzianów w klasie.
Nowy § 17a opisze między innymi tryb, miejsce, czas egzaminu klasyfikacyjnego, poprawkowego i formalnego sprawdzianu po zastrzeżeniach do oceny. Ta regulacja zacznie obowiązywać dopiero 1 września 2027 r. Szkoła nie powinna stosować jej rok wcześniej jako obowiązującego przepisu.
Czego reforma oceniania nie zmieniła
Od 1 września 2026 r. nie zlikwidowano stopni. Nie wprowadzono też wspólnej dla kraju tabeli, która łączyłaby konkretny procent z oceną. Formy sprawdzania wiedzy, progi i szczegółowe kryteria nadal trzeba odczytać ze statutu.
Ocena opisowa w klasach IV-VIII również nie stała się obowiązkowa dla wszystkich. Ustawa już wcześniej pozwalała statutowi przewidywać bieżące i śródroczne oceny opisowe. Roczna ocena opisowa z obowiązkowych przedmiotów musi mieć odpowiednik w skali liczbowej.
Ocen z religii i etyki nie wlicza się do średniej od 1 września 2024 r. To nie jest nowość z roku szkolnego 2026/2027. Informacje o wynikach egzaminacyjnych i ich progach opisujemy osobno w poradniku o wynikach maturalnych 2027.
Jak sprawdzić, czy szkoła stosuje nowe zasady
Porównaj statut z czterema obszarami: pracami domowymi, oceną zachowania, informacją zwrotną i egzaminami klasyfikacyjnymi. Przy pracach domowych sprawdź przede wszystkim, czy statut pozwala uwzględnić ich wykonywanie przy podwyższeniu oceny rocznej.
Jeśli szkolny dokument przedstawia § 17a jako obowiązujący już w roku 2026/2027, zwróć uwagę na datę wejścia w życie. Nowelizacja rozdziela zmiany na dwa terminy: 1 września 2026 r. oraz 1 września 2027 r.
Najczęstsze pytania
Czy od 1 września 2026 zlikwidowano stopnie?
Nie. Przepisy nie zlikwidowały stopni ani nie nakazały wszystkim szkołom przejścia na powszechną ocenę opisową.
Czy nauczyciel może ocenić pisemną pracę domową?
W klasach IV-VIII pisemna praca domowa jest nieobowiązkowa i nie ustala się z niej oceny. Nauczyciel sprawdza każdą wykonaną pracę i przekazuje informację zwrotną.
Czy praca domowa może podwyższyć ocenę roczną?
Tak, ale tylko wtedy, gdy statut szkoły przewiduje taką możliwość. Wykonywanie prac służy podwyższeniu oceny, nie jej obniżeniu.
Ile egzaminów klasyfikacyjnych można zdawać jednego dnia?
Od 1 września 2026 r. uczeń zdaje jednego dnia egzaminy klasyfikacyjne z nie więcej niż 3 zajęć edukacyjnych.
Kiedy zacznie obowiązywać nowy § 17a?
Nowy § 17a dotyczący trybu, miejsca i czasu wskazanych egzaminów zacznie obowiązywać 1 września 2027 r.
Podstawa prawna
Zakres zmian i dwie daty wejścia w życie określa rozporządzenie Ministra Edukacji zmieniające przepisy o ocenianiu, Dz.U. 2026 poz. 1122. Punktem odniesienia pozostaje rozporządzenie bazowe, Dz.U. 2023 poz. 2572, oraz art. 44i ustawy o systemie oświaty.

