Ameryka to nie jeden, a dwa kontynenty – Północny i Południowy – które wspólnie tworzą część świata rozciągającą się na ponad 15 tysięcy kilometrów. Ta olbrzymia przestrzeń, nazwana na cześć odkrywcy Amerigo Vespucciego, kryje w sobie potężne pasma górskie, jedne z najdłuższych rzek i tętniące życiem metropolie. Zrozumienie jej geografii i skali pozwala docenić, co naprawdę definiuje ten niezwykły region Ziemi, od mroźnej Arktyki po Ziemię Ognistą.
W artykule dowiesz się:
Czym jest Ameryka i skąd pochodzi jej nazwa?
Ameryka to nazwa ogromnego obszaru na półkuli zachodniej, składającego się z dwóch kontynentów: Ameryki Północnej oraz Ameryki Południowej. Nazywana też Nowym Światem, rozciąga się od Oceanu Arktycznego na północy aż po Antarktydę na południu, tworząc jeden z najbardziej zróżnicowanych geograficznie regionów na Ziemi.
Nazwa pochodzi od włoskiego odkrywcy i kartografa Ameriga Vespucciego. Chociaż to Krzysztof Kolumb w 1492 roku dotarł do tych lądów, Vespucci jako pierwszy udowodnił, że nie należą one do Azji, lecz stanowią odrębny kontynent. W 1507 roku niemiecki kartograf Martin Waldseemüller nazwał go „America”, używając żeńskiej, zlatynizowanej formy imienia Vespucciego. Początkowo dotyczyło to tylko Ameryki Południowej, lecz wkrótce obejmowało oba kontynenty.
Jak wielka jest Ameryka Północna? Powierzchnia i wymiary
Ameryka Północna jest trzecim co do wielkości kontynentem na świecie – jej powierzchnia wynosi 24 230 000 km². Stanowi to 16,2% wszystkich lądów, co lokuje ją za Azją i Afryką. Do wymiarów kontynentu należą:
- rozciągłość południkowa 7175 km od wysp Arktyki po Amerykę Środkową,
- rozciągłość równoleżnikowa 5600 km między Atlantykiem a Pacyfikiem.
Linia brzegowa ma około 60 tysięcy kilometrów długości, urozmaicona licznymi zatokami, półwyspami i archipelagami, co znacząco zwiększa jej całkowity pomiar.
Ukształtowanie terenu Ameryki Północnej
Rzeźba terenu cechuje się ułożeniem pasm górskich i niziny wzdłuż osi północ–południe. Po zachodniej stronie rozciągają się Kordyliery, które na południu przechodzą w Wyżynę Meksykańską. Na wschodzie dominuje starsze i niższe pasmo Appalachów. Pomiędzy nimi rozpościerają się Wielkie Równiny i Niziny Wewnętrzne, od Niżu Kanadyjskiego na północy, przez Nizinę Zatokową na południu.
Tu powstaje najdłuższy system rzeczny kontynentu – Missisipi z Missouri. Inne ważne rzeki to Mackenzie i Jukon na północy. Ten układ terenu wpływa na klimat, rozmieszczenie ludności i układ sieci rzecznej.
Położenie, oceany, wyspy i półwyspy Ameryki Północnej
Ameryka Północna leży na półkuli północnej i zachodniej, rozciągając się od Oceanu Arktycznego na północy do Przesmyku Panamskiego na południu. Otaczają ją trzy oceany: Atlantycki na wschodzie, Spokojny na zachodzie oraz Arktyczny na północy. To położenie generuje ogromną różnorodność klimatyczną kontynentu.
Najważniejszą wyspą jest Grenlandia – największa na świecie, o powierzchni 2,175 mln km². Największe półwyspy to:
- Labrador w północno-wschodniej Kanadzie,
- Jukatan na południowym wschodzie, słynący z dziedzictwa Majów,
- Półwysep Kalifornijski oddzielający Zatokę Kalifornijską od Pacyfiku,
- Floryda wysunięta na południowy wschód w kierunku Kuby,
- Alaska – największy półwysep, wysunięty na północny zachód kontynentu.
Ludność i największe metropolie Ameryki Północnej
Ameryka Północna liczy około 432 milionów mieszkańców, z czego 80% mieszka w miastach. To jedna z najbardziej zurbanizowanych części świata, o dużej różnorodności etnicznej i kulturowej. Tworzą ją potomkowie rdzennych mieszkańców, kolonizatorów europejskich oraz licznych imigrantów, co skutkuje silnymi kontrastami między gęsto zaludnionymi miastami a rozległymi, rzadko zaludnionymi obszarami.
Cztery największe miasta, stanowiące kluczowe ośrodki finansowe i kulturalne, to:
- Nowy Jork,
- Los Angeles,
- Chicago,
- Miasto Meksyk – stolica Meksyku, także jedno z największych skupisk ludzkich na świecie.
Podział polityczny Ameryki
Ameryka dzieli się na dwa bloki: Amerykę Północną i Południową. Do Ameryki Północnej należą trzy duże państwa – Kanada, Stany Zjednoczone i Meksyk – oraz regiony Ameryki Środkowej i Indie Zachodnie (kraje wyspiarskie Morza Karaibskiego). Największym krajem jest USA z powierzchnią 9 834 000 km², co czyni je czwartym państwem świata pod względem rozmiaru.
Ameryka Południowa oddzielona jest Przesmykiem Panamskim i składa się z kilkunastu niepodległych państw oraz kilku terytoriów zależnych. Dominuje tu pasmo Andów i rozległa Nizina Amazonki z największą rzeką świata. Najważniejsze kraje to Brazylia, Argentyna, Kolumbia i Peru.
Większość narodów Ameryki Południowej posługuje się językami romańskimi – hiszpańskim i portugalskim, co powoduje, że region ten określa się też mianem Ameryki Łacińskiej. Obecny układ polityczny obu kontynentów to efekt długich procesów historycznych kształtujących ich granice oraz stosunki międzynarodowe.
